01 / ΟΙ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΕΣ
Δημοπρασίες
Από την
ιστορία
στην ψηφιακή
εποχή
Ένας διαχρονικός οικονομικός μηχανισμός, με επιστημονικό υπόβαθρο, σύγχρονες ψηφιακές δυνατότητες και θεσμική εφαρμογή. Πώς εξελίχθηκε και τι διαφέρει ανάμεσα στις πλειοδοτικές και τις μειοδοτικές δημοπρασίες.
ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ↗
01Ιστορική διαδρομήΑγοραστές, πωλητές και ανταγωνιστικές προσφορές
02Ψηφιακή εξέλιξηΣυμμετοχή από απόσταση και πραγματικός χρόνος
03Οικονομική επιστήμηΘεωρία δημοπρασιών · Nobel Οικονομίας 2020
04Θεσμική εφαρμογήΕυρωπαϊκή οδηγία και ελληνική νομοθεσία
Α. Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ένας διαχρονικός μηχανισμός.
Νέες δυνατότητες εφαρμογής.
Οι δημοπρασίες έχουν μακρά παρουσία στην οικονομική δραστηριότητα. Χρησιμοποιούνται για την πώληση αγαθών και την οργάνωση προμηθειών, φέρνοντας αγοραστές και πωλητές σε μια διαδικασία ανταγωνιστικών προσφορών με καθορισμένους κανόνες.
Η εξέλιξη της πληροφορικής και του διαδικτύου διεύρυνε τις δυνατότητες εφαρμογής τους. Η συμμετοχή από απόσταση, η υποβολή και επεξεργασία προσφορών σε πραγματικό χρόνο και η συστηματική καταγραφή επιτρέπουν τη διεξαγωγή διαδικασιών πέρα από τα όρια ενός φυσικού χώρου. Παράλληλα, η αυτοματοποίηση μπορεί να περιορίζει τον χρόνο και το διαχειριστικό κόστος οργάνωσης και συμμετοχής.
Οι δημοπρασίες αποτελούν και πεδίο σημαντικής επιστημονικής έρευνας. Το 2020, το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών στη μνήμη του Alfred Nobel απονεμήθηκε στους Paul R. Milgrom και Robert B. Wilson για τη συμβολή τους στη θεωρία δημοπρασιών και στον σχεδιασμό νέων μορφών τους. Η έρευνα αυτή αναδεικνύει ότι οι κανόνες, η πληροφόρηση και ο τρόπος υποβολής προσφορών επηρεάζουν τη συμπεριφορά των συμμετεχόντων και το αποτέλεσμα.
Η θεσμική τους εφαρμογή αποτυπώνεται και στις δημόσιες προμήθειες. Το άρθρο 35 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ προβλέπει τη χρήση ηλεκτρονικών πλειστηριασμών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Στην Ελλάδα η αντίστοιχη ρύθμιση βρίσκεται στο άρθρο 34 του ν. 4412/2016, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει.
Η ιστορική διαδρομή, η ψηφιακή εξέλιξη, η επιστημονική έρευνα και το θεσμικό πλαίσιο συνδέονται με ένα κοινό ζήτημα: πώς οργανώνεται ο ανταγωνισμός ώστε οι προσφορές να οδηγούν σε αξιολογήσιμο αποτέλεσμα.
Β. ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ
Πλειοδοτικές και μειοδοτικές δημοπρασίες.
Πλειοδοτικές και μειοδοτικές δημοπρασίες| Βασική διαφορά | Πλειοδοτική δημοπρασία
Forward auction | Μειοδοτική δημοπρασία
Reverse auction |
|---|
| Ποιος οργανώνει | Ο πωλητής που διαθέτει ένα αγαθό. | Ο αγοραστής που επιθυμεί να καλύψει μια προμήθεια. |
|---|
| Ποιοι ανταγωνίζονται | Οι υποψήφιοι αγοραστές. | Οι υποψήφιοι προμηθευτές. |
|---|
| Τι προσδιορίζεται | Το αγαθό προς πώληση και οι όροι διάθεσής του. | Η ζητούμενη προμήθεια, οι προδιαγραφές και οι όροι της. |
|---|
| Κατεύθυνση προσφορών | Στη συνήθη επαναληπτική μορφή, οι αγοραστές προσφέρουν υψηλότερες τιμές. | Στη συνήθη επαναληπτική μορφή, οι προμηθευτές προσφέρουν χαμηλότερες τιμές. |
|---|
| Επιδίωξη οργανωτή | Καλύτερο τίμημα και όροι πώλησης. | Καλύτερο κόστος και όροι προμήθειας. |
|---|
| Αποτέλεσμα | Προκύπτει από τις προσφορές και τους προκαθορισμένους κανόνες της δημοπρασίας. | Προκύπτει από τις προσφορές και τα προκαθορισμένα κριτήρια αξιολόγησης. |
|---|
| Ενδεικτικές εφαρμογές | Έργα τέχνης, ακίνητα, εμπορεύματα. | Προμήθειες επιχειρήσεων, οργανισμών και δημόσιων φορέων. |
|---|
Ο πίνακας περιγράφει τις βασικές κατευθύνσεις και τις συνήθεις επαναληπτικές μορφές με κριτήριο την τιμή. Ο ακριβής μηχανισμός, η πληροφόρηση και η δυνατότητα πολυπαραμετρικής αξιολόγησης καθορίζονται από το μοντέλο και τους όρους κάθε δημοπρασίας.
ΔΕΙΤΕ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ
Αλλάζει ο οργανωτής.
Αλλάζει η κατεύθυνση του ανταγωνισμού.
Στην πλειοδοτική δημοπρασία ο ανταγωνισμός αναπτύσσεται μεταξύ όσων θέλουν να αγοράσουν. Στη μειοδοτική αναπτύσσεται μεταξύ όσων θέλουν να προμηθεύσουν.
Ο σχεδιασμός ορίζει τι γνωρίζει κάθε συμμετέχων, πώς βελτιώνει την προσφορά του, πότε λήγει η διαδικασία και πώς αξιολογείται το αποτέλεσμα.
Η ίδια βασική λογική μπορεί να εφαρμοστεί σε διαφορετικά αντικείμενα. Η επόμενη σελίδα εξετάζει ειδικά την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
ΔΥΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ↗
Πλειοδοτική δημοπρασία · Forward auction ↑
ΟΡΓΑΝΩΤΗΣΟ πωλητήςΟρίζει τι διαθέτει προς πώληση
Αγοραστής ΑΑγοραστής ΒΑγοραστής Γ
↑
Οι αγοραστές αυξάνουν τις προσφορές τους.
Στόχος: καλύτερο τίμημα πώλησης για τον πωλητή.
Μειοδοτική δημοπρασία · Reverse auction ↓
ΟΡΓΑΝΩΤΗΣΟ αγοραστήςΟρίζει τι θέλει να προμηθευτεί
Προμηθευτής ΑΠρομηθευτής ΒΠρομηθευτής Γ
↓
Οι προμηθευτές βελτιώνουν τις προσφορές τους.
Στόχος: καλύτερο κόστος και όροι προμήθειας για τον αγοραστή.
02 / Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
Γιατί εφαρμόζονται
στην προμήθεια ενέργειας;
Χαρακτηριστικά της ενέργειας, προϋποθέσεις στην αγορά και οφέλη για καταναλωτές και προμηθευτές.